
I TENPI ARET
Tanti ani fa, la zona ndustriale a n'esistev p'r gnent e 'ndov'mò
a iè tut chi stabilimenti nozivi e pussolenti, a i er di paduli, mace
e mazere che a la stata a d'er'n piene d' Lisci e d' zortede, drent
ai fosòn a i er tante qualità d' pesci, i arnoc'li i cantav'n di e nota,
i parev'n al s'rvizi d'la R.A.I. ma p'r lor a n'esistev ne 'l prim
"l s'gònd canal, la musica ad'er senpr quela, ma a disturbarla i
er'n i p'scatòri che con i lami e la nase i fev'n rassia, ma a i n'er
mai tanti che a d'er come rincar un pel a un bò.
Le ca, a s' contav'n con i diti, ad'er'n sparse una 'n qua e una
'n la, a d'er'n ca fate a la bòna. senza tante storie, bagn, sala e via
d'scorend, p'rchè a ch'i tenpi li a ni er tut c'l'anbiziòn che a iè
mò, la zenta che a i stev drent a d'er p'u che contenta.
'N t'una d" c'iè ca li, a i stev una famigia d' quatr p'rsone,
Ba, Ma e dò figiòli, i vivev'n d' stenti p'rchè la terà al frutav pogh
e quindi a i er pogh da ros'gar, d'nvern a d'ndev a lagh e d'stata a
l' strinav nicò.
'L Ba il ciamav" n panzòn p'rchè i er smilz come una cana,
però i er san come un bus'l, i avev un par d' bafi ch'i parev'n fati
con la barbagia d'l granturch. Lui i viazav quasi senpr d' scalza e
sot a i pè i avev la peda che an s'n' bucav nemen con la (riveda, i
portav i calzòn tuti artopati, i er'n senpr queli che aia dat
'l govern 'n t'l tenp d'la guera d'l 15-18.
La Ma a s' ciamav Culunbina. a d'er una dona tracognota e
tonda come un rap, al portav senpr un fassolet ner 'n testa c'a si
v'dev sol 'l mus e ch'i dò ucin sbatuti, a si l'zev drent quant al
sufriv c'la pov'ra dona. ma a d'er tanta bòna che a n' s' lam'ntav
mai p'r paura d' dar di d'spiazeri al marit e ai figiòli.
I figiòli i avev'n dizot ani, i er'n z'medi, un i s' ciamav Pie
e c'd'altr Batì, i avev'n una forza d'l diav'l, quand i er'n 'n t'l
canp a vangar, i parev'n a scriv'r, i man'zav'n la vanga come una
pena, ma quand i magnav'n. 'l tòf da la polenta i spariv 'n quatr
e quatr'ot, però i n' z'rcav'n mai di licheti, i magnav'n quel ch'i
trovav'n. i parev'n 'l reclam d'la saluta bianchi e rosi come fióri.
Anch lor i portav'n i bafi come sopà.
Una bela matina d' primavera, tuti e quatr i er'n 'n t'l canp
a s'ciarar 'l granturch, 'l sol i fev luz'car le mare, 'l v'ntared i fev
mòv'r le foie, i uz'din i s' dev'n adret un con d'altr come al fa i fanti
a l'asilo, le borbatle tute colorate a d'svolassav'n avanti e ret e
ogni tant a s' butavén 'nzim a le margheritine, ma 'l rumor d'un
rop'lan i fé scunbus'lar tut c'd'armonia d' pace. Pie i s' fiso a mirar
c'l mostr ch'i volav bas 'nfina a strussar le zime di piòpi, Sopà
chi er una golpa vecia, i 'nmazinò sub't i p'ns'eri d'l figiòl, i z'rcò
d' distrarl, ma ormai 'l z'rved d' Pie i ser fat l'idea d' piantar
baraca e buratin e 'ndar 'n zerca d' far una vita p'u bela.
'Nfati, dop a qualchi mesi i partì volontari 'n t'l'aviazion con
la speranza d' far f'rtuna e poter dar un aiut a i so veci che i n'an
mai gudut gnent 'n vita sòa; Ma quand a s' diz 'l diav'l i vò metri
'l zanpin, a n'n'va una d' drita. Dop a una quind'zina d' di, mentr
che panzòn i er a taiar 'l fen p'r le vache, i s' s'ntì ciamar da la
mogia, i alzò i oci p'r r'spònd'ri, ma 'l fiat i si mosso 'n gola v'dend
che 'nsema a la mògia a i er un soldat, 'n dò s'gòndi i arivò a ca,
cunvint ch'i fus 'l so figiòl, ma purtrop al fu p'r lu una delusiòn
v'dend che a s' tratav d'un carabigner.
CI pov'r om i 'ncuminzò a tr'mar, i z'rcò d' dir quarcò al
carabigner ma a ni vens fora nemen una parola.
Anch c'l pov'r om 'n divisa i n' sapev p'u còs i dovev far, ma
po' i dovè dari la bruta nutizia, i tirò fora una let'ra 'ndòv al dizev
che Pie i er mort p'r causa d'un'ncident a d'arop'lan che Lu i
viazav 'nzim.
Le ult'me parole a n' le potè s'ntir ne Panzòn, ne la Culunbina,
p'rchè i er'n sv'nuti 'n mez a d'ara e sol vers sera i s'arpion, ma i
n'er'n p'u da v'der, i er'n 'nv'ciati almen d' zent ani.
Anch' Batì i er 'rriconoscibile, ma Lu i er zòv'n e i dovev fars
forza. Dop a qualchi mesi da c'l brut di, i s' trovav'n tuti e tré a far
i lavori 'n t'i canpi, quand a un zert moment 'l rumor d'un arop'lan
i li fé scalar come una mola. 'l so p'ns'er i 'ndè sub't al so Pie e
con i lacr'mòn a i oci i s' fest'n 'l nome del padre e quand l'arop'lan
i er sparii 'n zel i s'armis'n a lavorar senza dir una parola; Forse
p'nsand che 'n zim a c'd'arop'lan a i potev es'ri 'l so Pie.
di Giovanni Alibani
|
|